Çalışanların Ücret Zammı Beklentisine Bakış

I-Giriş
Ocak ayı geldiği zaman çalışanlar ücretlerine yada maaşlarına bir iyileştirme yapılmasını bekler.Bu çalışanlar için bütün bir yılın yorgunluğunu atmasına neden olduğu gibi motivasyon açısından önemlidir.
İşverenlerde bu zamları yaparken sektörün ve kişinin çalışma koşullarına ait kriterleri değerlendirerek zam yapıp yapmama konusunda karar verirler.
Bir çok çalışan için Ocak ayı bu nedenden dolayı önemlidir.
II-İş Kanunun da Ücret Kavramı Nedir?
Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.
Ücret, kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Ücret yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenebilir. Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir. İş sözleşmelerinin sona ermesinde, işçinin ücreti ile sözleşme ve Kanundan doğan para ile ölçülmesi mümkün menfaatlerinin tam olarak ödenmesi zorunludur.[1]
III-Ücret Ödemesi Senet yada Başka Ödeme Aracı ile Yapılır mı?
Emre muharrer senetle (bono ile), kuponla veya yurtta geçerli parayı temsil ettiği iddia olunan bir senetle veya diğer herhangi bir şekilde ücret ödemesi yapılamaz.[2]
IV-Ücret İstemede Zaman Aşımı Süresi Nedir?
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.[3]
V- Ücret Artışlarında Belirleme Esasları Nasıl Tespit Edilir?
Çalışanlar hayatın olağan akışını sürdürmeler için, ihtiyaçları,fiziki,sosyal ve kültürel harcamalarını karşılamak adına gelir sahibi olmaları ile mümkün olmaktadır.Çalışma hayatında elde edecekleri gelirler onların yaşam standartlarını da tayin eder.Düşük yada yüksek seviye de yapılan ücret ödemeleri ile yaşam koşullarını belirlemiş olurlar.Her yeni yıl geldiğinde çalışanları zam beklentisi ile karşılaştıklarını görmüş oluruz.Genelde birçok kurumsal şirketler Aralık ayında çalışanlara yapılacak zam miktarlarını belirlerken çalıştıkları sektördeki işçilik maliyetlerini ele alırken,bu konuda çalışan profosyonel danışmanlık şirketlerinden yardım alırlar.Çünkü yapılacak ücret artışları ürünlerine yada hizmetlerine artı maliyet olarak yansıyacak bu maliyet de cirolarına etki edecektir.Performans değerlendirmeleri yanında işletmeye yansıtılan kişisel katma değerlerde zam oranlarını belirleyici unsur olacaktır.Heryıl asgari ücret düzenlemeler ile işverenler işçilik maliyetlerini çıkarmış olurlar.Piyasa da enflasyon artış oranları da dikkate alınarak bir ücret zammı skalası oluşturulur.www.muhasebenet.net ww
VI-Çalışanlara Zam Yapılması Zorunlu Mudur?
Yıllarca insan kaynaklarında çalışanlar bu soruya muhatap olurlar,cevap her işletmeye göre farklı farklı değerlendirilir.
Bu konuda genel bir açıklama yaparsak; www.muhasebenet.net
Çalışanların ücretlerine yapılacak zam oranlarında belirleyici en önemli unsuların başında iş sözleşmeleri gelir.Özellikle iş sözleşmelerinde yapılacak zam oranları ile ilgili bir ibare olması çalışanının zam istemesinde haklılık payı olarak karşımıza çıkar.Genelde sözleşmeler de ücret zammı için TÜFE, gelişme hızı veya belli bir yüzde artışın referans alındığı görülmektedir.[4]
Günümüzün ekonomik koşullarında birçok işsiz iş bulduğunda sözleşmelerdeki bu ayrıntıya dikkat etmemek de hatta sorma cesaretini bile gösterememektedir.Bir çok iş ilişkisinde yazılı iş sözleşmesi yapılmadığı ve dolayısıyla bu konuda büyük eksiklik olduğu görülmektedir.
Sendikal örgütlenmenin yoğun olduğu işyerlerinde ise toplu iş sözleşmeler ile zam oranları tespit edilerek kayıt altına alınmıştır.
İş sözleşmesinde yapılacak zam oranının ve süresinin belirlenmemesi halinde işveren zam yapmaya zorlanamayacaktır. Bu durumda zam yapılıp yapılmayacağı veya yapılacaksa zammın oranı, işçinin performansı, pozisyonu, terfi durumu, enflasyon oranı, sektördeki ve işyerindeki ücretlerin genel durumu göz önünde bulundurularak işveren tarafından belirlenecektir. Bu durumda işçilerin zam beklentileri karşılanmazsa istifa eden işçinin tazminat hakkı olmayacaktır. ancak işverenlerin emsal işçilere eşit davranması gerektiği de bilinmesi gereken bir diğer konudur.[5]www.muhasebenet.net ww
VI-İş sözleşmelerinde yada Toplu İş Sözleşmesinde Ücret Artış İbaresi Belirlenmesine Rağmen İşveren İmtina Ederse Çalışanlar Nasıl Bir Yol İzlemelidir?
İşçiye yapılacak zammın iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmelerinde belirtilmesi halinde, sözleşmede belirtilen oranda veya hiç zam yapılmaması işçiye haklı nedenle fesih hakkı verir ve iş sözleşmesini haklı olarak fesheden işçiye kıdem tazminatı ödenir.
4857/24-II/(e)- İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse, işçi haklı nedenle iş akdini fesh edebilir.[6]www.muhasebenet.net ww
Bunun için çalışan öncelikle iş sözleşmesinde yada toplu iş sözleşmesinde yazılı hükümleri ileri sürerek noter kanalı ile işverene ihtarname çekerek zamma dair haklarını ister, ödenmesi içinde işverene yasal bir süre tayin eder.
Bu sürelerde ödemesi yapılmadığı takdirde bağlı olduğu ÇSGB bağlı Bölge çalışma müdürlüğüne de bir dilekçe ekinde noter kanalı ile çektiği ihtarnameyi ekleyerek dilekçesini işleme aldırır.
Tüm bunlar yerine getirilmez ise noterden bir ihtarname çekerek iş akdinin haklı nedenle feshini ve kıdem tazminatını ister.İhbar tazminatı hakkı doğmamaktadır.
Tüm hakları ödenmediğinde İş Mahkemesinde dava açar.
Bu konuda Bölge Çalışma Müdürlüğü İşverene İPC uygular. Ücret ile bu kanundan doğan veya TİS’den yada iş sözleşmesinden doğan ücreti kasten ödememek veya eksik ödemek. www.muhasebenet.net www.muhasebenet.net
Bu durumda her bir işçi için 2011 yılında 123 TL İPC ile karşı karşıya kalırlar.(Madde:32/102/a)[7]
Örnek Yargıtay Kararı:
İşçiye yapılacak zammın iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmelerinde belirtilmesi halinde, sözleşmede belirtilen oranda veya hiç zam yapılmaması işçiye 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II. maddesinin (e) bendine göre haklı nedenle fesih hakkı verir. İş sözleşmesini haklı olarak fesheden işçi yasal koşul oluşmuşsa kıdem tazminatına hak kazanır.
Yargıtay Kararı’nda “Dosyadaki bilgi ve belgelerden davacıya yapılan zammın toplu sözleşmeden kaynaklanmayıp tamamen işverenin isteğine bağlı bir husus olduğu işverenin de takdir hakkını kullanarak işçilere münasip bir zam yaptığı anlaşılmaktadır. Yapılan bu ücret zammının yetersiz olduğu gerekçe gösterilerek işçinin fesih hakkı haklı görülemez. Bu nedenle davanın reddi gerekirken mahkemenin aksine düşüncelerle davanın kabulüne karar verilmesi hatalıdır.” denilmek suretiyle zammın iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinden kaynaklanmadığı takdirde işverenin takdirine bağlı olduğu belirtilmiştir.[8]
Sonuç:
Kendi ve bakmakla yükümlü olduklarının geçimini,çalışan emeğini ortaya koyarak sağlar.Bu emekçileri beden ve fikir emekçileri diye ayırıma tabi tutarız..Gelirleri ise elde ettikleri ücretleridir.
Çalışma hayatında iş sözleşmeleri yada toplu iş sözleşmeleri ile yıllık ücret artışları taraflarca kararlaştırılmış ise sorun yoktur.wwww.muhasebenet.nww.muhasebenet.net
Çalışanlar ücret artışlarından sözleşme nispetlerinden yararlanacaklardır.
Şayet aralarında bu şartlar oluşmamış,sözleşme ile akitler yapılmamış ise işçi zam beklentisinde işverenin insiyatifine bırakılmıştır.
Bu durumda sözleşmede yer almaması halinde işçiye zam yapılmaması veya düşük zam yapılmış olması işçiye sözleşmeyi haklı nedenle fesih hakkı vermez. 
Hazırlayan
Vedat İLKİ
Ücretlendirme  İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
Kaynaklar:
[1-2-3]-4857/32.Madde Ücret ve Ücretin Ödenmesi
[4-5]Resul Kurt-20.02.2010 Tarihli Makalesi
[6]4857/24-II/(e)İşçinin Haklı Nedenlerle Derhal Feshi Hakkı
[7]4857/102 Ücretle ilgili hükümlere aykırılık
[8]Yaklaşım-Cumhur Sinan Özdemir.Ocak/2008 sayısı

Diğer makaleleri
28 Şubat 2012 Sahte sigortalıya dikkat!

2011 Yılı SGK İdari Para Cezaları
2011 Yılı ile ilgili katsayılar değişti
2011 Yılında SGK Primlerinde Yapılan Değişiklikler
Çalışma hayatında ibraname
Yurtdışı borçlanmada zorunlu göç
Sigortalıların kendilerini bildirmesi
2011 Yılı Ücretlilerin  Hesap Pusulasında Kullanılacak Bordro’ya Esas Parametreler
SSK ve Bağ-kur usulüne uygun tahsise hazırlamaya başvurmada emekli maaşı bağlanma süreleri
İşyerlerinde İşin Durdurulmasına veya İşyerlerinin Kapatılmasına Dair Yönetmelikte Son Durum
Günsüz işe girişlerde hizmet kazanımı
Kayıtdışı çalıştırılanların tespitinde sigortalılık süresi
Yurtdışı borçlanmada zorunlu göç
Sigortalıların kendilerini bildirmesi

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s